افزایش سرمایه در بورس

افزایش سرمایه چیست؟ همه‌چیز درباره افزایش سرمایه در بورس

افزایش سرمایه واژه‌ای است که این روزها برای اغلب افراد شناخته‌شده است؛ زیرا بسیاری از مردم کم‌وبیش به سرمایه‌گذاری در بورس مشغول‌اند و طبیعی است که با اصطلاحات مربوط به این بازار نیز تا حدودی آشنا باشند. به همین دلیل قصد داریم در این مقاله به‌طور کامل و مفصل در مورد افزایش سرمایه صحبت کنیم و به‌تمامی سؤالاتی که ممکن است در ذهنتان ایجاد شود مانند افزایش سرمایه چیست؟ کدام افزایش سرمایه بهتر است؟ مراحل افزایش سرمایه، فرمول محاسبه افزایش سرمایه، وضعیت سهم پس از افزایش سرمایه، تأثیر افزایش سرمایه بر بازده سهام و… به‌طور کامل پاسخ دهیم. توصیه می‌کنم مطالعۀ این مقالۀ جامع را از دست ندهید.

بحث تأمین مالی شرکت‌ها همواره یکی از مهم‌ترین موضوعات برای ادامه حیات شرکت بوده است تا از این طریق، شرکت‌ها بتوانند رقابت خود را در دنیای سرمایه و بازار بورس حفظ کرده و مدیران نیز بتوانند شرکت خود را با استفاده از شیوه‌های کمی و کیفی توسعه دهند. در این میان و برای رسیدن به این اهداف، مالکان و درواقع مدیران شرکت‌ها به دنبال منابعی می‌گردند که در زمان کوتاه کمترین هزینه را در پی داشته باشد تا بتوانند در زمان تعیین‌شده طرح‌های توسعه شرکت خود را انجام دهند.

افزایش سرمایه

در گذشته، در کشور ایران، معمولاً از شیوه دریافت تسهیلات بانکی و گشایش اعتبار داخلی و خارجی برای تأمین مالی شرکت استفاده شده است؛ اما امروزه، بیشتر شرکت‌ها از طریق بازار بورس و سرمایه به تأمین منابع مالی جدید می‌پردازند. درنتیجه، می‌توان گفت بهترین گزینه شرکت‌ها به‌منظور تأمین منابع مالی جدید، استفاده از ابزارها و ظرفیت‌های بازار بورس و سرمایه است؛ زیرا امروزه بازارهای سرمایه و بورس در اکثر کشورهای پیشرفته و توسعه‌یافته جایگاه ویژه‌ای داشته و شرکت‌ها می‌توانند از این طریق به منابع بسیاری دست پیدا کنند.

در حال حاضر، پررنگ‌ترین مزیت حضور شرکت‌ها در بازار سرمایه، استفاده از انواع روش‌های افزایش سرمایه و جمع‌آوری وجه نقد و غیر نقد برای اجرای پروژه‌ها و طرح‌های پیشرفته و توسعه شرکت است که نیازی به مراحل اداری طولانی، ارائه وثیقه و یا ضمانت و حتی پرداخت سودهای چندین برابر مبلغ وام نداشته و از این طریق، باعث می‌شود که بهای تمام‌شده پول و خدمات قابل‌ارائه بسیار کاهش پیدا کند. به همین دلیل است که انواع روش‌های افزایش سرمایه، بهترین راه برای تأمین منابع مالی شرکت محسوب می‌شوند.

اما در این میان، برخی از مدیران شرکت‌ها نیز هستند که به دلیل مراحل سخت پذیرش شرکت‌ها در بازار سهام و یا حتی به دلیل نیاز به شفاف‌سازی اطلاعات، از حضور در بازار بورس ممانعت می‌کنند و برای تأمین منابع مالی شرکت خود از همان سیستم‌های بانکی استفاده می‌کنند.

افزایش سرمایه چیست؟

همان‌طور که گفته شد، یکی از روش‌های تأمین منابع مالی جدید شرکت‌ها، افزایش سرمایه در بورس است. در این صورت، شرکت‌ها برای اینکه بتوانند فعالیت‌های خود را توسعه داده و همچنین قدرت رقابت خود را در برابر سایر شرکت‌های رقیب حفظ کرده و یا افزایش دهند، می‌توانند از انواع روش‌های افزایش سرمایه استفاده کنند.

البته در برخی شرایط نیز، افزایش سرمایه شرکت‌ها تنها به دلیل اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت انجام می‌شود؛ اما درنهایت، افزایش سرمایه یکی از همان روش‌های تأمین منابع مالی جدید شرکت است.

درنتیجه، می‌توان گفت، افزایش سرمایه شرکت به دو دلیل و هدف پراهمیت انجام می‌شود:

  • با هدف تأمین منابع مالی جدید به‌منظور گسترش فعالیت‌ها و طرح‌های توسعه شرکت
  • با هدف اصلاح و بهبود ساختار مالی و سرمایه کلی شرکت

فرض کنید یک شرکت در بازار بورس می‌خواهد سرمایه خود را افزایش دهد. این شرکت برای رسیدن به هدفش باید تعدادی سهام منتشر کرده و به سهامداران بفروشد تا از این طریق، وجه موردنیاز برای افزایش سرمایه تأمین شود. تفاوت بین انواع روش‌های افزایش سرمایه، محل تأمین منابع مالی جدید است. درواقع، اینکه شرکت از چه منابعی نیازهای مالی جدید خود را تأمین می‌کند، باعث تفاوت در انواع روش‌های افزایش سرمایه شده است.

در این مقاله، انواع مختلف روش‌های افزایش سرمایه تشریح شده‌اند تا شما بتوانید تفاوت این روش‌ها را بهتر درک کرده و با آن‌ها آشنا شوید.

مراحل افزایش سرمایه

برای انجام انواع روش‌های افزایش سرمایه، ابتدا باید هیئت‌مدیره شرکت پیشنهاد خود را مبنی برای تأمین منابع مالی شرکت از این طریق، به همراه دلایل کافی و قانع‌کننده در این خصوص، به سهامداران شرکت ارائه کند.

پس‌ازآن، پیشنهاد هیئت‌مدیره مبنی بر افزایش سرمایه در مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت، مورد رأی‌گیری قرار می‌گیرد تا سهامداران بتوانند نظر خود را در این رابطه اعلام کنند. درصورتی‌که این پیشنهاد در مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت توسط نظر اکثریت سهامداران تصویب شود، مدارک موردنیاز به سازمان بورس ارسال می‌شود.

در صورت موافقت سازمان بورس، مجوز افزایش سرمایه شرکت توسط این سازمان صادر می‌شود و درنهایت، شرکت می‌تواند با در دست داشتن مجوز سازمان بورس، انواع روش‌های افزایش سرمایه را برای تأمین منابع مالی جدید آغاز کند.

بدیهی است که قیمت سهام پس از افزایش سرمایه دچار تغییر می‌شود؛ اما اینکه افزایش سرمایه شرکت از کدام روش انجام شود، روی این تغییر قیمت اثرات متفاوتی خواهد داشت.

افزایش سرمایه چیست
تأثیر افزایش سرمایه بر بازده سهام

انواع روش‌های افزایش سرمایه

همان‌طور که گفته شد، افزایش سرمایه و درواقع همان تأمین منابع مالی جدید شرکت، با استفاده از روش‌های مختلفی قابل انجام است؛ که این روش‌ها عبارت‌اند از:

  1. افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا همان سهام جایزه
  2. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران
  3. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها
  4. و افزایش سرمایه به روش صرف سهام

در ادامه این مقاله، هر یک از این روش‌ها بررسی‌شده و ویژگی‌های هر روش به‌طور کامل، توصیف و تشریح شده‌اند.

  1. افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا همان سهام جایزه

در جلسه مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت‌ها، هرساله سود و زیان سالیانه شرکت مشخص می‌شود. به این صورت که در ابتدا درآمدهای شرکت تعیین‌شده و سپس هزینه‌های سالیانه از مجموع درآمدها کسر می‌شود. مبلغی که در انتها می‌ماند، همان سود خالص شرکت است. این سهامداران هستند که تصمیم می‌گیرند، تمام این سود خالص و یا قسمتی از آن بین سهامداران تقسیم شود.

البته توجه به این نکته نیز ضروری است که طبق قانون تجارت، تمامی شرکت‌ها باید درصدی از سود سالیانه خود را نگهداری کنند. این درصد سود سالیانه، در حساب شرکت تحت عنوان سود انباشته ذخیره‌شده و در صورت‌های مالی شرکت نیز ثبت می‌شود.

بیشتر شرکت‌هایی که سود انباشته خوبی را جمع‌آوری کرده‌اند، می‌توانند افزایش سرمایه و یا تأمین منابع مالی جدید شرکت را از این طریق انجام دهند. در این روش، سهامداران برای دریافت سهام جدید خود، پولی پرداخت نمی‌کنند و درواقع به همین دلیل است که به این روش سهام جایزه هم گفته می‌شود. درنتیجه، در این روش، عملاً نقدینگی وارد شرکت نخواهد شد.

برخی شرکت‌ها نیز هستند که با هدف جلب رضایت و حفظ سهامداران در طولانی‌مدت و یا حتی به دلیل وجود محدودیت‌هایی مانند الزام رعایت قانون سقف درصد سهامداری در بانک و یا در بیمه‌ها، افزایش سرمایه از محل سود انباشته را انجام می‌دهند و از این طریق، هم منابع مالی جدید شرکت را تأمین کرده و هم محدودیت‌های لازم را رعایت می‌کنند.

درنتیجه، غالباً شرکت‌ها می‌توانند مقداری از سود سالیانه خود را در حساب اندوخته شرکت ذخیره کرده و در زمان ضروری موجودی این حساب را به حساب سرمایه انتقال دهند. از این طریق می‌توانند اوراق جدید سهام سرمایه اسمی شرکت را افزایش داده و درنتیجه آن، اوراق سهام جدید را، به همان نسبت سهام قبلی، بین سهامداران شرکت تقسیم کنند.

در این روش از افزایش سرمایه، نیازی به واریز هیچ وجهی از سوی سهامداران نیست؛ درواقع تمامی سهامداران شرکت چه بخواهند و چه نخواهند، به همان نسبت سهام قبلی خود، سهام جایزه شرکت را از محل سود انباشته شرکت، دریافت می‌کنند؛ درنتیجه، با عدم توزیع صددرصدی سودهای سالیانه شرکت، توانایی پرداخت صد تومان، قیمت اسمی هم سهام در انجام افزایش سرمایه فراهم می‌شود تا دیگر نیازی به آورده نقدی سهامداران با استفاده از مطالبات آن‌ها نباشد.

بنابراین با انجام افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی از محل اندوخته یا همان سود انباشته شرکت، مثلاً مالک هر صد سهم یک شرکت، صد سهم جایزه نیز بدون پرداخت وجه نقد دریافت می‌کند؛ اما در این میان، ذکر این نکته نیز ضروری است که سهامدار تنها بعد از تبدیل‌شدن سهم جایزه به سهم عادی می‌تواند نسبت به فروش یا نگهداری این سهم تصمیم‌گیری کند.

افزایش سرمایه از سود انباشته، غالباً بهترین روش برای تأمین منابع مالی جدید شرکت شناخته می‌شود و مهم‌ترین ویژگی‌های آن را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • عدم نیاز به پرداخت وجه نقد توسط سهامداران
  • دریافت سهام جایزه به نسبت سهام قبلی
  • سرعت گرفتن فرآیند توسعه و انجام طرح‌های پیشرفت شرکت
  • تأثیر مثبت در بهبود سودآوری شرکت
  • عدم ورود نقدینگی از خارج شرکت

درصورتی‌که نیاز به اطلاعات بیشتر در رابطه با این روش از افزایش سرمایه دارید، پیشنهاد می‌شود مقاله تکمیلی ما با عنوان «افزایش سرمایه از محل سود انباشته» را مطالعه کنید.

  1. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران

رایج‌ترین روش افزایش سرمایه بین شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه کشور، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران است که در جریان آن، منابع مالی جدید شرکت از سهامداران آن دریافت می‌شود.

به‌عنوان‌مثال، اگر شرکت نیاز به منبع مالی جدید ۱۰ میلیارد تومانی داشته باشد، باید به ازای هر سهم ۱۰۰ تومانی، درمجموع ۱۰۰ میلیون سهام منتشر کند. در این میان، فروش این سهم‌ها با اولویت سهامدارانی که در مجمع فوق‌العاده شرکت جزو مالکان محسوب شوند، آغاز خواهد شد. به همین دلیل است که برخی افراد این روش را با نام سهام حق تقدم نیز می‌شناسند؛ یعنی صاحبان شرکت چه حقیقی باشند و چه حقوقی، در خرید سهام جدید شرکت نسبت به سایرین حق تقدم دارند.

به‌عنوان‌مثال، درصورتی‌که افزایش سرمایه از آورده نقدی به میزان ۱۰۰ درصد اعمال شود و شما مالک ۱۰۰۰ سهم باشید، باید به ازای هر سهم ۱۰۰ تومان یعنی در مجموع ۱۰۰ هزار تومان به شماره‌حساب شرکت واریز کند تا سهام حق تقدم شما تبدیل به سهام اصلی شود.

از طرفی، درصورتی‌که سهامدار تمایلی به واریز وجه و تبدیل سهام حق تقدم به سهام اصلی نداشته باشد، می‌تواند طی یک مهلت قانونی مشخص که معمولاً ۶۰ روز است، نسبت به فروش سهام حق تقدم خود اقدام کند.

سایر سهامداران متقاضی خرید این سهام حق تقدم باید علاوه بر پرداخت یک قیمت مشخص (قیمت تابلوی حق تقدم)، ۱۰۰ تومان قیمت اسمی هر سهم را نیز بپردازند. درنهایت، آخرین فردی که در پایان مهلت ۶۰ روزه، دارنده سهام حق تقدم باشد، باید تا زمان تبدیل این نوع سهم به سهم عادی که معمولاً بین ۶ تا ۸ ماه طول می‌کشد، منتظر بماند.

همچنین، درصورتی‌که سهامداران از سهام حق تقدم اطلاعی نداشته باشند و یا به استفاده از آن تمایل نشان ندهند، خود شرکت پس از پایان مهلت مشخص‌شده و پس از بسته شدن نماد سهام حق تقدم، سهام حق تقدم استفاده‌نشده را عرضه می‌کند و از مبلغ فروش آن، مبلغ قابل پرداخت به هر سهامدار (نسبت به تعداد سهام هر سهامدار) را می‌پردازد.

روش افزایش سرمایه از محل آورده نقدی می‌تواند با مطالبات حال شده سهامداران همراه باشد؛ یعنی درصورتی‌که سود قابل‌تقسیم مجمع سالانه شرکت تا زمان برگزاری مجمع فوق‌العاده و یا تا زمان اعمال افزایش سرمایه، توزیع نشده باشد و یا هر دو مجمع، هم مجمع سالانه و هم مجمع فوق‌العاده با فاصله زمانی کمی برگزار شوند، سود قابل‌توزیع شرکت به‌عنوان طلب سهامداران منظور می‌شود و این سود می‌تواند تأمین‌کننده یک قسمت و یا تمامی قیمت اسمی ۱۰۰ تومانی هر سهم حق تقدم باشد.

به‌عنوان‌مثال، فرض کنید که تقسیم سود ۵۰ تومانی هر سهم در مجمع سالانه تصویب‌شده و در کنار آن، افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی نیز در مجمع فوق‌العاده اعمال می‌شود. در این صورت متقاضیانی که می‌خواهند از سهام حق تقدم استفاده کنند، تنها باید مبلغ ۵۰ تومان به ازای هر سهم ۱۰۰ تومانی پرداخت کنند. ۵۰ تومان دیگر، از محل سود انباشته و طلب سهامداران تأمین و پرداخت می‌شود.

همان‌طور که گفته شد، این روش از افزایش سرمایه، رایج‌ترین روش برای تأمین منابع مالی جدید شرکت شناخته می‌شود و مهم‌ترین ویژگی‌های آن را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران زمانی صورت می‌گیرد که شرکت سود انباشته‌ای برای افزایش سرمایه نداشته باشد و به‌منظور ایجاد نقدینگی در شرکت افزایش سرمایه نیاز باشد. در این صورت، این روش باعث ایجاد نقدینگی در شرکت خواهد شد.
  • افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران معمولاً زمان‌بر است و ممکن است حتی تا ۶ ماه طول بکشد.
  • با استفاده از این روش فرایندهای پیشرفت و طرح‌های توسعه شرکت سرعت می‌گیرد.
  • بدیهی است که این روش در بلندمدت سودآوری شرکت را بهبود می‌بخشد.

درصورتی‌که نیاز به اطلاعات بیشتر در رابطه با این روش از افزایش سرمایه دارید، پیشنهاد می‌شود مقاله تکمیلی ما با عنوان «افزایش سرمایه از محل آورده نقدی» را مطالعه کنید.

  1. افزایش سرمایه به روش صرف سهام

گرچه در بازار سرمایه ایران، افزایش سرمایه به روش صرف سهام یکی از کم‌استقبال‌ترین روش‌های افزایش سرمایه شناخته می‌شود اما در بازارهای توسعه‌یافته به دلیل کارکرد بسیار مؤثری که این روش دارد و همچنین به دلیل نقش ویژه این روش از افزایش سرمایه در تأمین منابع مالی جدید شرکت، پراستفاده‌ترین روش افزایش سرمایه محسوب می‌شود.

شاید بتوان گفت عدم شناخت جزئیات این روش از افزایش سرمایه و نگرانی‌های مدیران از به فروش نرفتن سهام عرضه‌شده در این روش، باعث شده است که بی‌استفاده‌ترین روش افزایش سرمایه شناخته شود؛ درصورتی‌که از طریق صرف سهام و تعیین قیمت پذیره‌نویسی بر اساس شرایط بازار، می‌توان این روش را مناسب‌ترین روش برای تأمین اهداف شرکت‌ها با استفاده از تأمین منابع مالی جدید شناخت که منافع سهامداران نیز در آن به‌صورت کاملاً منطقی حفظ خواهد شد.

درنتیجه، اگر شرکت تصمیم به افزایش سرمایه از محل صرف سهام بگیرد و مجوز سازمان بورس را نیز دارا باشد و همچنین درصورتی‌که سلب شدن یا سلب نشدن سهامداران فعلی شرکت نیز در پذیره‌نویسی توسط مجمع تعیین شود، سهام جدیدی با مبلغ مازاد بر ۱۰۰ تومان قیمت اسمی هر سهم عرضه خواهد شد و درنهایت در بازار بورس و سرمایه به فروش می‌رسد.

به همین شیوه است که افزایش سرمایه از محل صرف سهام، با تفاوت قیمت اسمی و قیمت فروش یک سهم، شناخته می‌شود که غالباً بعد از محاسبه آخرین قیمت هر سهم شرکت، قبل از توقف نماد به‌منظور برگزاری مجمع فوق‌العاده و اضافه کردن آن به قیمت اسمی ۱۰۰ تومان هر سهم و تقسیم آن به عدد دو (درصورتی‌که افزایش ۱۰۰ درصدی سرمایه معادل دو برابر شدن سرمایه شرکت باشد) رقمی برای فروش سهام به دست خواهد آمد که این عدد همان مبنای پذیره‌نویسی سهام جدید است.

به‌عنوان‌مثال، فرض کنید قیمت هر سهم شرکت با افزایش سرمایه ۱۰۰ درصدی ۱۰۰۰ تومان باشد. این عدد با عدد ۱۰۰ تومان که قیمت اسمی هر سهام است جمع شده و به عدد دو تقسیم می‌شود. با تقسیم ۱۱۰۰ تومان به عدد دو، قیمت ۵۵۰ تومان حاصل می‌شود که قیمت هر سهم برای فروش و پذیره‌نویسی است. درصورتی‌که هیئت‌مدیره پیشنهاد دهد و مجمع فوق‌العاده نیز تصویب کند، این ۵۵۰ تومان می‌تواند با تخفیف همراه باشد تا انگیزه سرمایه‌گذاران برای مشارکت در پذیره‌نویسی و خرید سهام جدید شرکت افزایش پیدا کند.

مبلغ به‌دست‌آمده به‌واسطه این روش از افزایش سرمایه، در ترازنامه شرکت و در حسابی تحت عنوان صرف سهام درج می‌شود. درنتیجه، می‌توان گفت در روش افزایش سرمایه به روش صرف سهام، شرکت‌ها سهام را به مبلغی بیش از مبلغ اسمی هر سهم و از طریق پذیره‌نویسی به فروش می‌رسانند و تفاوت حاصل از قیمت فروش هر سهم و قیمت اسمی آن، به حساب اندوخته شرکت منتقل‌شده و یا در ازای آن، به سهامداران قبلی سهام جدید داده می‌شود.

در این صورت، می‌توان گفت، تفاوت قیمت اسمی هر سهم و قیمت فروش آن را می‌توان به سه روش استفاده کرد:

  1. تقسیم نقدی مبلغ بین سهامداران: که با این روش سود نصیب از افزایش سرمایه غیرعملیاتی است و به‌جز افزایش سرمایه به قیمت اسمی، چیزی نصیب شرکت نمی‌شود.
  2. توزیع سهام بین سهامداران قبلی: که در این روش نیز، سهام جدید شرکت به قیمت اسمی منتشرشده و به سهامداران قبلی شرکت داده خواهد شد که نتیجه آن نیز، افزایش سرمایه شرکت به قیمت اسمی است.
  3. انتقال مبلغ صرف سهام به حساب اندوخته قانونی شرکت: این روش به دلیل تزریق نقدینگی در شرکت جهت انجام طرح‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای بیشتر موردتوجه قرار می‌گیرد و بدیهی است که منابع حاصله در ترازنامه شرکت لحاظ شده و به حقوق صاحبان سهام تعلق خواهد گرفت. همچنین به سهامداران قبلی شرکت نیز، سهام جایزه به نسبت سهام قبلی‌شان داده می‌شود.

گرچه این روش از افزایش سرمایه، کمتر مورداستفاده مدیران شرکت‌ها قرار می‌گیرد اما مزیت‌های خاص خود را دارد و مهم‌ترین ویژگی‌های آن را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • عدم تغییرات شدید قیمت سهام پس از افزایش سرمایه و رقیق نشدن بیش‌ازاندازه آن
  • تعیین درصد مشارکت سهامداران بر اساس ارزش جاری بازار و نه بر اساس قیمت اسمی
  • هدایت سرمایه‌گذاران جامعه به سمت سرمایه‌گذاری‌های مطمئن
  • کاهش ریسک سهام و در کنار آن، افزایش اعتبار شرکت‌ها
  • کاهش دغدغه مدیران در بازپرداخت منابع مالی جدید شرکت
  • اعطای سهام جایزه به سهامداران قبلی شرکت
  • به‌کارگیری مبلغ صرف سهام برای اصلاح ساختار مالی شرکت و انجام طرح‌های توسعه‌ای
  • سودآوری بلندمدت برای شرکت‌ها

درصورتی‌که نیاز به اطلاعات بیشتر در رابطه با این روش از افزایش سرمایه دارید، پیشنهاد می‌شود مقاله تکمیلی ما با عنوان «افزایش سرمایه به روش صرف سهام» را مطالعه کنید.

  1. افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها از دیگر روش‌های تأمین منابع مالی جدید شرکت است که معمولاً بیشتر از سایر روش‌های افزایش سرمایه مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این روش، دارایی‌های شرکت اعم از زمین، ساختمان، تجهیزات و حتی دارایی‌هایی مانند سرقفلی، حق اختراع و حق ثبت، مجدداً ارزش‌گذاری شده و قیمت جدید هر یک از این دارایی‌ها در سرمایه اسمی شرکت اعمال می‌شود.

به‌عنوان‌مثال، اگر یک شرکت در ۳۰ سال پیش با قیمت کل زمین، ساختمان، تجهیزات و سایر دارایی‌ها، به ارزش ۱ میلیارد تومان تأسیس‌شده و شامل مقررات و آیین‌نامه ابلاغی باشد، می‌تواند دارایی‌های خود را مجدداً با قیمت‌های روز ارزش‌گذاری کرده و مبلغ حاصله به سرمایه اسمی شرکت اضافه خواهد شد تا از این طریق، سرمایه شرکت طی یک یا چند مرحله، افزایش یابد.

البته برای این قیمت‌گذاری نیاز به تهیه گزارش توجیهی حسابرس و اخذ مجوز سازمان بورس و به‌کارگیری کارشناس دادگستری است تا بتوان دارایی‌های شرکت را مجدداً ارزش‌گذاری کرده و از این طریق نسبت به افزایش سرمایه اقدام کرد. درنتیجه، آن دسته از شرکت‌هایی که در بازه زمانی مشخص، اقدام به تجدید ارزیابی دارایی‌های خود نکرده‌اند، می‌توانند با رعایت مقررات قانونی و مفاد آیین‌نامه، نسبت به تجدید ارزیابی دارایی‌های خود اقدام کرده و مازاد آن را به‌حساب سرمایه شرکت منظور کنند.

این روش از افزایش سرمایه گرچه دارای مزایای فراوانی است، اما به علت تقسیم سود به تعداد سهام جدید و درنتیجه آن، رقیق شدن سهام شرکت‌ها و افت سودآوری و همچنین، افزایش هزینه‌های دارایی‌های استهلاک‌پذیر و مالیات‌ها، اکثر شرکت‌ها از انجام افزایش سرمایه به این روش خودداری می‌کنند.

در این صورت، می‌توان گفت آن دسته از شرکت‌هایی که مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت باشند، یعنی نتوانند هیچ‌کدام از سایر روش‌های افزایش سرمایه را انجام دهند، می‌توانند به‌منظور حل مشکلات خود و تأمین منابع مالی جدید، از روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها اقدام کنند. این روش غالباً در اقتصادهای تورمی مورداستفاده قرار می‌گیرد.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها زمانی انجام می‌شود که بهای تمام‌شده دارایی‌ها و محصولات شرکت با ارزش‌های جدید، اختلاف زیادی داشته باشند.

در روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها، سهامداران بابت سهام انتشاریافته از این طریق، پولی به شرکت پرداخت نمی‌کنند و از خارج شرکت نیز عملاً هیچ نقدینگی وارد نمی‌شود؛ اما در برابر، ارزش دارایی‌های شرکت افزایش یافته و این مسئله در نسبت‌های مالی ترازنامه تأثیر خواهد داشت.

در افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی، درصد مالکیت سهامداران نیز تغییر نخواهد کرد؛ زیرا سهام جایزه هر سهامدار به نسبت مالکیت او و متناسب با درصد افزایش سرمایه واریز خواهد شد. همچنین ارزش دارایی‌های سهامداران نیز تغییر نمی‌کند و با افزایش تعداد سهام قبلی‌شان، قیمت سهام به همان میزان کاهش‌یافته و به‌اصطلاح، سهم رقیق می‌شود. درنتیجه، در این روش عملاً پولی وارد شرکت نمی‌شود و تنها یک عملیات حسابداری در صورت‌های مالی شرکت انجام خواهد شد.

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها مزیت‌های خاص خود را دارد و از همه مهم‌تر، منجر به افزایش ارزش دارایی‌های شرکت می‌شود. مهم‌ترین ویژگی‌های این روش از افزایش سرمایه عبارت‌اند از:

  • به‌روز شدن ارزش تمام دارایی‌های شرکت و منظم شدن صورت‌های مالی
  • عدم ورود نقدینگی جدید به شرکت
  • عدم تغییر ارزش ذاتی شرکت
  • تأمین منابع مالی جدید و پیشرفت در انجام طرح‌های توسعه شرکت

درصورتی‌که نیاز به اطلاعات بیشتر در رابطه با این روش از افزایش سرمایه دارید، پیشنهاد می‌شود مقاله تکمیلی ما با عنوان «افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها» را مطالعه کنید.

کدام افزایش سرمایه بهتر است
بهترین روش افزایش سرمایه در بورس

افزایش سرمایه ترکیبی

همان‌طور که از نام این روش پیداست، در افزایش سرمایه ترکیبی، شرکت‌ها از دو یا سه روش به‌طور هم‌زمان برای انجام افزایش سرمایه استفاده می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، ممکن است درصدی از افزایش سرمایه از محل آورده نقدی یا از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها و درصدی دیگر از محل سود انباشته یا به روش صرف سهام به دست آید.

این روش، در بازار سرمایه جهان ازجمله بازار ایران بسیار کاربرد دارد و تقریباً بیشتر شرکت‌ها برای تأمین راحت‌تر و سریع‌تر منابع مالی، عدم فشار به سهامداران و ایجاد انگیزه در آن‌ها و حتی جلوگیری از رقیق شدن سهام، از دو یا سه محل مختلف برای تأمین منابع مالی و درواقع برای افزایش سرمایه شرکت اقدام می‌کنند.

نکات قابل‌توجه در رابطه با افزایش سرمایه شرکت‌ها

برای انجام انواع روش‌های افزایش سرمایه توجه به نکات زیر اهمیت دارد:

هر تصمیمی که در رابطه با افزایش سرمایه در مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت تصویب شود، تنها برای افرادی است که در زمان برگزاری این مجمع، از سهامداران شرکت بوده‌اند.

پس از تصویب افزایش سرمایه در مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت، این موضوع باید در یک روزنامه کثیرالانتشار که به‌عنوان روزنامه رسمی شرکت انتخاب شده است، منتشر شود. علاوه بر آن، موضوع افزایش سرمایه شرکت در سامانه کدال سازمان بورس نیز انتشار یافته و سهامداران از این طریق می‌توانند از آن اطلاع پیدا کنند.

همان‌طور که گفته شد، در برخی از شرایط، شرکت‌ها نسبت به افزایش سرمایه ترکیبی اقدام می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، بخش از افزایش سرمایه از محل سود انباشته و بخش دیگر آن از محل آورده نقدی سهامداران تأمین می‌شود. بدیهی است که برای محاسبه قیمت نهایی سهام در این روش، باید فرمول این دو روش را با یکدیگر تلفیق کنید.

درنهایت، توجه داشته باشید، قیمت‌هایی که از طریق فرمول‌های انواع روش‌های افزایش سرمایه محاسبه می‌شوند، تنها قیمت‌های تئوریک سهم هستند و در بسیاری از موارد، ممکن است این قیمت دچار تغییر شود. به عبارتی، به دلیل عرضه و یا تقاضای زیاد در سهم ممکن است در برخی موارد، پس از بازگشایی سهم، قیمت آن کمتر و یا بیشتر از قیمت تعیین‌شده توسط فرمول باشد.

بهترین روش افزایش سرمایه شرکت‌ها

یکی از تأثیرگذارترین عوامل روی قیمت سهام شرکت‌ها و وضعیت مالی و عملیاتی شرکت، افزایش سرمایه است که قطعاً می‌تواند با تبعات زیاد و مستمری همراه باشد. به همین دلیل است که شرکت‌ها باید انواع روش‌های افزایش سرمایه و کاربرد و نحوه عملکرد آن روش‌ها را شناسایی کرده و با رعایت نکات کاربردی انواع روش‌های افزایش سرمایه، علاوه بر کاهش ریسک، بازدهی شرکت را نیز افزایش داده و در بازار بورس و سرمایه مؤثرتر عمل کنند.

برای شناسایی بهترین روش افزایش سرمایه باید از دو بعد به آن نگاه کرد؛ هم ازلحاظ سوددهی برای شرکت و هم ازلحاظ سوددهی برای سهامدار. گرچه ذکر این نکته نیز ضروری است که منافع بلندمدت، شرکت همان منافع سهامداران است و هرچه شرکت سود داشته باشد قطعاً به نفع سهامداران خواهد بود. به عبارتی منافع این دو با یکدیگر هم‌جهت هستند؛ اما درهرصورت، برای شناسایی بهترین روش افزایش سرمایه دو دیدگاه مختلف در نظر گرفته می‌شود:

  • بهترین روش افزایش سرمایه از دیدگاه سهامداران

در حالت کلی سهامداران شرکت از آن دسته از روش‌های افزایش سرمایه‌ای استقبال می‌کنند که نیاز به پرداخت پول توسط سهامداران نباشد. در این صورت، برای سهامداران، افزایش سرمایه از محل سود انباشته و یا افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها بهترین روش محسوب می‌شود؛ زیرا علاوه بر اینکه نیازی نیست سهامداران برای افزایش سرمایه پولی بپردازند، سهام جایزه نیز دریافت می‌کنند و در مدت‌زمان کمتری نیز سهام خود را دریافت می‌کنند؛ اما در مقابل، دارایی شرکت هیچ تغییری نمی‌کند و فقط به سرمایه‌اش افزوده می‌شود.

معمولاً در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها و از محل سود انباشته، پس از باز شدن نماد و واریز سهام جدید، به دلیل اینکه قیمت سهم کاهش پیدا می‌کند، تقاضا برای خرید آن افزایش می‌یابد و با افزایش تقاضا، قیمت سهم رشد می‌کند و درنهایت، سود مناسبی به سهامداران می‌رسد.  درواقع، پس از افزایش سرمایه میزان دارایی ریالی افراد از سهم تغییر نمی‌کند.

به‌عنوان‌مثال، درصورتی‌که سهامدار قبل از انجام افزایش سرمایه ۵۰ عدد سهم به ارزش ۵۰ هزار تومان داشته است، پس از انجام افزایش سرمایه نیز ۱۰۰ سهم دارد به ارزش همان ۵۰ هزار تومان؛ با این تفاوت که قبل از انجام افزایش سرمایه قیمت هر سهم ۱۰۰ تومان بوده است و پس از افزایش سرمایه قیمت هر سهم به ۵۰ تومان کاهش پیدا کرده است.

در رابطه با افزایش سرمایه توصیه می‌شود سهامداران، شرکت‌هایی که قصد افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا از محل تجدید ارزیابی‌ها را دارند شناسایی کرده و در مورد میزان افزایش سرمایه اطلاعات کسب کنند تا بتوانند در این رابطه بهتر تصمیم‌گیری کنند.

  • بهترین روش افزایش سرمایه از دیدگاه شرکت

همان‌طور که گفته شد، افزایش سرمایه شرکت‌ها با هدف تأمین منابع مالی جدید برای انجام طرح‌های توسعه شرکت انجام می‌شود. به همین دلیل، در حالت کلی آن روش از افزایش سرمایه‌ای به نفع شرکت است که باعث ورود منابع جدید به شرکت می‌شود. به همین دلیل، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و افزایش سرمایه از روش صرف سهام، بهترین کارایی و منفعت را برای شرکت دارند.

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که بحران نقدینگی در برخی موارد باعث می‌شود که امکان افزایش سرمایه از محل آورده نقدی وجود نداشته باشد؛ به همین دلیل نسبی بودن بهترین روش افزایش سرمایه با شرایط شرکت و اقتصاد باید موردتوجه قرار گیرد.

روش افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها باعث ورود نقدینگی به شرکت نمی‌شود و تنها یک عملیات حسابداری خاص برای اصلاح صورت‌های مالی است؛ اما افزایش سرمایه از محل آورده‌های نقدی، علاوه بر اینکه باعث ورود پول جدید و بدون بهره به شرکت می‌شود، تأثیر بهتری داشته و سبب رشد و توسعه طرح‌های پیشرفته شرکت خواهد بود و بدیهی است بازدهی و آثار مثبت آن در بلندمدت قابل‌مشاهده است.

از طرف دیگر، ازآنجایی‌که ساختار کلی شرکت‌ها با یکدیگر متفاوت است، بدیهی است که هر شرکت مشکلات و پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. به همین دلیل است که نمی‌توان برای تمامی شرکت‌ها یک نسخه کلی برای افزایش سرمایه در نظر گرفت؛ اما درهرحال، آن روش از افزایش سرمایه که باعث ورود منابع مالی جدید به شرکت شود، هم برای شرکت و هم در طولانی‌مدت، برای سهامداران، وضع بهتری ایجاد کرده و تأثیر بهتری می‌گذارد. بنابراین، روش‌های افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران و افزایش سرمایه به روش صرف سهام، بهتر و مؤثرتر عمل می‌کنند.

سهامداران شرکت نیز در هیچ شرایطی نباید با توجه به میزان درصد افزایش سرمایه‌ها به نسبت یک سهم توجه کنند؛ بلکه باید شرایط کلی و اقتصادی شرکت را بررسی کرده و با توجه به شرایط فعلی شرکت بهترین و منطقی‌ترین روش افزایش سرمایه را انتخاب کنند تا درنهایت، بتوانند از این روش سودآوری داشته باشند.

درواقع، مهم‌ترین مسئله در انجام انواع روش‌های افزایش سرمایه، دلیل انجام آن است که رسیدن به پاسخ این سؤال می‌تواند به انتخاب بهترین روش افزایش سرمایه کمک کند.

سؤالات متداول

افزایش سرمایه چیست؟

یکی از روش‌های تأمین منابع مالی جدید شرکت‌ها، افزایش سرمایه در بورس است. شرکت‌ها برای اینکه بتوانند فعالیت‌های خود را توسعه داده و همچنین قدرت رقابت خود را در برابر سایر شرکت‌های رقیب افزایش دهند، می‌توانند از انواع روش‌های افزایش سرمایه استفاده کنند.

مراحل افزایش سرمایه چیست؟

مرحله اول: پیشنهاد هیئت‌مدیره
مرحله دوم: رأی‌گیری در مجمع و اعلام نظر سهامداران
مرحله سوم: تأیید حسابرس
مرحله چهارم: ارسال مدارک و مستندات به سازمان بورس
مرحله پنجم: تأییدیه سازمان بورس
مرحله ششم: انتشار اطلاعیه صدور مجوز افزایش سرمایه روی سایت کدال
مرحله هفتم: تشکیل مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت، تصویب افزایش سرمایه
مرحله هشتم: ثبت افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکت‌ها

چند روش برای افزایش سرمایه در بورس وجود دارد؟

چهار روش برای افزایش سرمایه وجود دارد:
۱- افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا همان سهام جایزه
۲- افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران
۳- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها
۴- افزایش سرمایه به روش صرف سهام

بهترین روش افزایش سرمایه کدام است؟

در حالت کلی سهامداران شرکت از روش‌هایی استقبال می‌کنند که نیاز به پرداخت پول توسط سهامداران نباشد. در این صورت، برای سهامداران، افزایش سرمایه از محل سود انباشته و یا افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها بهترین روش محسوب می‌شود.

تأثیر افزایش سرمایه بر بازده سهام چگونه است؟

معمولاً پس از افزایش سرمایه، به دلیل اینکه قیمت سهم کاهش پیدا می‌کند، تقاضا برای خرید آن افزایش می‌یابد و با افزایش تقاضا، قیمت سهم رشد می‌کند و درنهایت، سود مناسبی به سهامداران می‌رسد.

منبع: ایساتیس آنلاین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ده + 6 =